Ο Κλινικός Έλεγχος - Medical/Clinical Audit

Ο ιατρικός έλεγχος που γίνεται από γιατρούς ή και άλλους επαγγελματίες υγείας επισημοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989.

Πριν από αυτόν τον έλεγχο, η δραστηριότητα ελέγχου ήταν περιορισμένη, σποραδική και σπάνια αναλαμβανόταν. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1993, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο ιατρικός, ο νοσηλευτικός και ο θεραπευτικός έλεγχος ομαδοποιήθηκαν για να σχηματίσουν τη διεπιστημονική δραστηριότητα που πλέον αναγνωρίζουμε ως κλινικό έλεγχο.

Τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια αλλαγή στη διεθνή στρατηγική κλινικού ελέγχου, με αποτέλεσμα την «αναζωογόνηση» του κλινικού ελέγχου σε τοπικό και διεθνές επίπεδο.

Ορισμός

Ο κλινικός έλεγχος είναι η συστηματική και κριτική ανάλυση της ποιότητας της κλινικής φροντίδας. Αυτό περιλαμβάνει τις διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση και τη θεραπεία,
τη σχετική χρήση των πόρων, την επίδραση της φροντίδας στην έκβαση και την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Αποτελεί έναν από τους επτά πυλώνες της κλινικής διακυβέρνησης

Ένας λιγότερο επίσημος ορισμός θα ήταν: λαμβάνοντας υπόψη αυτό που κάνουμε, μαθαίνοντας από αυτό, αλλάζοντάς το αν χρειαστεί
με τελικό στόχο τη βελτίωση της φροντίδας του ασθενούς

Γιατί είναι απαραίτητος

Ο κλινικός έλεγχος συμβάλλει θετικά στην ανάπτυξη επαγγελματικής εκπαίδευσης και αυτορρύθμισης, στη βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας των ασθενών. Αυξάνει το αίσθημα της λογοδοσίας ουσιαστικά και τυπικά. Βελτιώνει τα κίνητρα των εργαζομένων και την ομαδική εργασία. Προσφέρει βοήθεια στην εκτίμηση των αναγκών των ασθενών και αποτελεί ερέθισμα για έρευνα εκτίμησης και βελτίωσης των διαδικασιών. Ο κλινικός έλεγχος οδηγεί σε βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και καλύτερη φροντίδα των ασθενών

Βελτιώνει τον επαγγελματισμό του προσωπικού. Κάνει πιο αποτελεσματική χρήση των πόρων, προσφέρει βοήθεια στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση, αλλά και βοήθεια στη διοίκηση .Ουσιαστικά αποτελεί μορφή λογοδοσίας σε όσους βρίσκονται εκτός του επαγγέλματος.

Η βασική αρχή του, όλα για τη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών,
θα πρέπει να θεωρείται μέρος της καθημερινής πρακτικής.

Αναπτύσσοντας μια κριτική ματιά σε αυτό που κάνουμε
προσπαθούμε να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας συνεχώς.

Πώς γίνεται όμως ο κλινικός ποιοτικός έλεγχος/audit;

Επιλέγουμε ένα θέμα, μια υπηρεσία η μια διαδικασία, ακολούθως
συμφωνούμε ή αναθεωρούμε τα πρότυπα δηλαδή τους τελικούς μας στόχους από την ελληνική ή διεθνή πραγματικότητα. Αμέσως μετά
γίνεται η συλλογή δεδομένων σχετικά με την τρέχουσα πρακτική

Συγκρίνουμε τα δεδομένα της τρέχουσας πρακτικής μας με τα πρότυπα που έχουμε ορίσει εκ των προτέρων και εφαρμόζουμε τις αλλαγές που χρειάζονται.

Πριν ξεκινήσουμε, για να διευκολύνουμε τις διαδικασίες, φροντίζουμε να αποφύγουμε τους μεγάλους ελέγχους, διότι οι μεγάλοι έλεγχοι μπορεί να καταναλώσουν χρόνο σε ένα ήδη φορτωμένο εργασιακό πρόγραμμα, Επομένως κρατάμε το πρόγραμμα απλό και μικρό. Εξετάζουμε ένα ή δύο κριτήρια κάθε φορά.

Συμμετέχει όλη η ομάδα – διαφορετικά θα είναι πολύ δύσκολο.

Και βέβαια πρέπει να υπάρχει ενθουσιασμός και επιθυμία βελτίωσης.

Όταν ξεκινάμε, αναθέτουμε και μοιραζόμαστε τον φόρτο εργασίας – εμπλέκοντας και άλλους, Χρησιμοποιούμε υπολογιστές για να κάνουμε τα επίπονα πράγματα (αναζητήσεις ασθενών). Χρησιμοποιούμε πρωτόκολλα / πρότυπα που έχουν ήδη καθοριστεί από άλλους (γιατί να εφεύρουμε ξανά τον τροχό;) Επιλέγουμε ένα θέμα που δεν συνεπάγεται υπερβολική συλλογή δεδομένων στο βαθμό που γίνεται εξαντλητικό με επακόλουθη απώλεια ενθουσιασμού.

Πώς επιλέγουμε ένα θέμα

Πρέπει να είναι σχετικό με το αντικείμενο της εργασίας μας. Η βελτίωση του να επιφέρει πιθανό όφελος στον ασθενή ή στο νοσοκομείο. Πρέπει να υπάρχει ένα γνωστό πρότυπο και αυτοτελής περιοχή ενδιαφέροντος και να ανήκει σε τομείς που μπορούμε να επηρεάσουμε.

Η έκβαση είναι ο ιδανικός δείκτης για τη φροντίδα, αλλά ο πιο δύσκολος στη μέτρηση. Σε αυτή τη διαδικασία πρέπει να συμπεριλάβουμε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς − και αν είναι δυνατόν τους ασθενείς.

Τα επόμενα βήματα

Τα κριτήρια ελέγχου που επιλέγουμε είναι μια συγκεκριμένη δήλωση του τι πρέπει να συμβαίνει, π.χ. μια δήλωση που ορίζει ένα μετρήσιμο στοιχείο υγειονομικής περίθαλψης το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της ποιότητας. Το σημείο κλειδί όμως είναι ότι
τα κριτήρια πρέπει να είναι σαφή και μετρήσιμα. Πρέπει να διαθέτουμε αποδεικτικά στοιχεία (αναζήτηση βιβλιογραφίας, βασισμένα σε στοιχεία).

Τα πρότυπα

Ένα πρότυπο ελέγχου είναι ένα ελάχιστο επίπεδο αποδεκτής απόδοσης για αυτό το κριτήριο. Το πρότυπο πρέπει να αντικατοπτρίζει την κλινική και ιατρονομική σημασία του κριτηρίου. Μερικές φορές πρέπει να
επιλέξουμε το ποσοστό πληρότητας των προτύπων ανάλογα με τις δυνατότητες και του στόχους του Ιδρύματος. Και να βεβαιωθούμε ότι το πρότυπο σχετίζεται άμεσα με το κριτήριο.

Θα πρέπει να ορίσουμε κατάλληλο χρονικό πλαίσιο. Πώς όμως θα θέσουμε τα πρότυπα; Σύμφωνα με τις εθνικές οδηγίες, τη
βιβλιογραφία (περιοδικά), ιατρικά βιβλία και τις τοπικές οδηγίες.

Τα πρότυπα που τίθενται πρέπει να είναι ρεαλιστικά και εφικτά. Οι αιτιολογημένοι λόγοι για το σύνολο προτύπων πρέπει να είναι ρητά σαφείς. Είναι κορυφαίας σημασίας να υπάρχει γραπτή και αναλυτική μεθοδολογία του σχεδίου δράσης, το οποίο πρέπει να είναι απλό, με αρκετό διαθέσιμο χρόνο εφαρμογής.

Η συλλογή των στοιχείων

Μπορούμε να συλλέξουμε πληροφορίες από μητρώα υπολογιστή,
ιατρικά αρχεία, ερωτηματολόγια – ασθενών, προσωπικού ή γενικών ιατρών. Η συλλογή μπορεί να είναι αναδρομική ή προοπτική και το μέγεθος δείγματος κατάλληλο για τις διάφορες ειδικότητες Όλα τα δεδομένα εννοείται πως πρέπει να είναι ανώνυμα.

Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα

Αφού συλλέξουμε τα αποτελέσματα θα τα αναλύσουμε, θα τα συνοψίσουμε και θα τα παρουσιάσουμε στην ομάδα ή στη Διοίκηση. Οι αριθμητικοί υπολογισμοί πρέπει να είναι απλοί και να χρησιμοποιούμε ποσοστά. Θα ακολουθήσει συζήτηση και θα γίνει σύγκριση με τα πρότυπα που από την αρχή είχαμε ορίσει Θα αναλυθούν τα αίτια της αποτυχίας ή της σχετικής επιτυχίας

Και θα αποφασιστούν αλλαγές στην τρέχουσα πρακτική μας.

Η ενσωμάτωση αλλαγών

Είναι το πιο δύσκολο στάδιο γατί ο έλεγχος μπορεί να αποκαλύψει εάν χρειάζονται αλλαγές, αλλά δεν μπορεί να μας πει ποιες μεθόδους να χρησιμοποιήσουμε. Οι αλλαγές που θα εφαρμοστούν θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα ομαδικής συζήτησης και απόφασης. Η ολοκλήρωση επέρχεται με τη γραπτή αναφορά όλης της διαδικασίας και των συμπερασμάτων μαζί με τις αλλαγές που αποφασίστηκε να εφαρμοστούν.

Τα βασικά σημεία

Τέλειωσε λοιπόν ο κλινικός ελεγχος; Όχι βέβαια, μόλις άρχισε.

Επαναλαμβάνοντας, δηλαδή, όλο τον κύκλο ξανά και ξανά
επαναξιολογούμε τη φροντίδα για να βεβαιωθείτε ότι οποιαδήποτε διορθωτική δράση ήταν αποτελεσματική.

Ο έλεγχος είναι ένας συνεχής κύκλος − εάν δεν πληρούνται τα πρότυπα και έχουν προγραμματιστεί αλλαγές, θα πρέπει να επαναληφθεί ο έλεγχος για να βεβαιωθούμε ότι οι αλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί.
Όλα αυτά βέβαια γίνονται κάτω από την επίβλεψη των κατά τόπους Δ.Υ.ΠΕ. και του Κεντρικού Συμβουλίου Κλινικού Ελέγχου και Κλινικής Διακυβέρνησης του Υπουργείου Υγείας συνεπικουρουμένων από τους κατά τόπους συμβούλους κλινικού ελέγχου.