Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη 2026: Όσο νωρίτερα, τόσο καλύτερα - Δράσε για την πρόληψη
Στις 14 Νοεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη. Θεσπίστηκε το 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, για την ευαισθητοποίηση του κοινού, αλλά και των Επαγγελματιών Υγείας σχετικά με ένα πρόβλημα υγείας που αφορά εκατομμύρια ανθρώπους.
Το φετινό μήνυμα, «Δράσε νωρίς για τον διαβήτη», εστιάζει σε δύο στόχους: την έγκαιρη διάγνωση και τη μείωση του κινδύνου. Ο διαβήτης μπορεί να εξελίσσεται για χρόνια χωρίς συμπτώματα. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί, τόσο πιο αποτελεσματικά προλαμβάνονται οι επιπλοκές του.
Λίγα νούμερα που αξίζει να γνωρίζουμε
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Διαβήτη:
- 1 στους 9 ενήλικες σε όλο τον κόσμο έχει διαβήτη – συνολικά περίπου 589 εκατομμύρια άνθρωποι.
- Πάνω από 4 στους 10 δεν το γνωρίζουν.
- Έως το 2050 ο αριθμός αναμένεται να φτάσει τα 853 εκατομμύρια.
- Ο διαβήτης τύπου 2 είναι η συχνότερη μορφή: αφορά 9 στους 10 ασθενείς με διαβήτη.
Και στην Ελλάδα; Περίπου 874.000 ενήλικες έχουν διαβήτη, δηλαδή περίπου 1 στους 9. Από αυτούς, περίπου 1 στους 4 δεν το ξέρει ακόμη. Επιπλέον, πάνω από 600.000 άνθρωποι έχουν ήδη ελαφρώς αυξημένη γλυκόζη, τον λεγόμενο «προδιαβήτη». Στη χώρα μας ζουν επίσης περίπου 23.700 ασθενείς με διαβήτη τύπου 1, ανάμεσά τους και περίπου 2.900 παιδιά και έφηβοι.
Γιατί έχει σημασία να το ξέρουμε νωρίς;
Ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 (ΣΔτ2) παραμένει συχνά ασυμπτωματικός για χρόνια. Έτσι, σημαντικό ποσοστό ασθενών διαγιγνώσκεται, ενώ ήδη έχει επιπλοκές. Το καλό νέο είναι ότι όσο νωρίτερα το βρούμε, τόσο περισσότερα μπορούμε να κάνουμε και να αποφύγουμε αυτές τις επιπλοκές. Αν μάλιστα το εντοπίσουμε στο στάδιο του προδιαβήτη, ο διαβήτης μπορεί συχνά να καθυστερήσει ή και να μην εμφανιστεί ποτέ.
Ποιος πρέπει να ελεγχθεί;
- Όλοι οι ενήλικες >35 ετών.
- Άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος ≥25 kg/m² και ≥ 1 παράγοντα κινδύνου: οικογενειακό ιστορικό ΣΔ 1ου βαθμού, υπέρταση ή καρδιαγγειακή νόσος, τριγλυκερίδια >250 mg/dL ή/και HDL <35 mg/dL, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, καταστάσεις αντίστασης στην ινσουλίνη (μελανίζουσα ακάνθωση, λιπώδες ήπαρ).
- Ιστορικό προδιαβήτη ή ΣΔ κύησης.
- Άλλα άτομα υψηλού κινδύνου: λοίμωξη HIV, περιοδοντική νόσος, ιστορικό παγκρεατίτιδας και θεραπεία με κάποια φάρμακα (π.χ, κορτικοστεροειδή).
Για την αρχική εκτίμηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ερωτηματολόγιο κινδύνου (FINDRISC) που μπορεί να βρεί κανείς στον παρακάτω σύνδεσμο: https://worlddiabetesday.org/type-2-diabetes-risk-assessment/
Σημάδια που θέλουν άμεση προσοχή
Πολλές φορές ο διαβήτης δεν δίνει κανένα σύμπτωμα. Όταν όμως αυξηθεί πολύ η γλυκόζη, μπορεί να παρατηρήσετε:
- Πολυουρία,
- πολυδιψία,
- πολυφαγία,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Αν σας συμβαίνει κάτι από αυτά, μην περιμένετε και επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό σας.
Πώς γίνεται ο έλεγχος;
Συνήθως αρκεί μια απλή αιματολογική εξέταση:
- Γλυκόζη νηστείας: μέτρηση το πρωί, με τουλάχιστον 8 ώρες νηστείας.
- Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c)
Η τελική διάγνωση γίνεται πάντα από τον γιατρό, που μπορεί να ζητήσει και καμπύλη σακχάρου, αν το κρίνει απαραίτητο.
Διαγνωστικά κριτήρια
| Προδιαβήτης | ΣΔ | |
| Γλυκόζη νηστείας | 100–125 mg/dL (IFG) | ≥126 mg/dL |
| Γλυκόζη 2 ωρών στην καμπύλη σακχάρου (75 γρ.) | 140–199 mg/dL (IGT) | ≥200 mg/dL |
| HbA1c | 5,7–6,4% | ≥6,5% |
| Τυχαία γλυκόζη με τυπικά συμπτώματα* | – | ≥200 mg/dL |
*Πολυουρία, πολυδιψία, πολυφαγία, ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα
- Κάντε έναν έλεγχο, αν ανήκετε σε μία από τις ομάδες που αναφέραμε. Ένα σύντομο ερωτηματολόγιο κινδύνου, όπως το FINDRISC, μπορεί επίσης να δείξει πόσο κινδυνεύετε.
- Απώλεια βάρους ≥5–7%, εφόσον το βάρος είναι αυξημένο. Ακόμη και μια απώλεια 5–7% του βάρους κάνει μεγάλη διαφορά. Για έναν άνθρωπο που ζυγίζει 100 κιλά, αυτό σημαίνει περίπου 5-7 κιλά.
- Κινηθείτε μισή ώρα τη μέρα, τουλάχιστον 5 μέρες την εβδομάδα. Γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο ή κολύμβι – ό,τι σας ευχαριστεί.
- Φάτε «μεσογειακά». Περισσότερα λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής άλεσης. Λιγότερα λιπαρά ζωικής προέλευσης και λιγότερα επεξεργασμένα τρόφιμα.
- Αφήστε τα αναψυκτικά και τα ζαχαρούχα ροφήματα. Το νερό είναι η καλύτερη επιλογή.
- Κοιμηθείτε καλά, 6–8 ώρες την ημέρα με κανονικό ωράριο. Αυτή είναι μια νέα σύσταση των οδηγιών του 2026.
- Κόψτε το κάπνισμα με στενή παρακολούθηση τα πρώτα 5–7 έτη μετά τη διακοπή.
- Αν ήδη έχετε διαβήτη, η τακτική παρακολούθηση από τον γιατρό σας είναι ο καλύτερος τρόπος να αποφύγετε τις επιπλοκές.
Ένα μήνυμα για φέτος
Ο σακχαρώδης διαβήτης αφορά περίπου έναν στους εννέα ενήλικες στην Ελλάδα. Σχεδόν ένας στους τέσσερις από αυτούς παραμένει αδιάγνωστος. Επειδή ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να εξελίσσεται για χρόνια χωρίς συμπτώματα, ο προσυμπτωματικός έλεγχος στις ομάδες αυξημένου κινδύνου είναι ουσιώδης.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, όσοι πληρούν τις ενδείξεις ελέγχου που αναφέραμε είναι σκόπιμο να υποβληθούν σε κατάλληλο έλεγχο σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό τους. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την έγκαιρη παρέμβαση και την πρόληψη των επιπλοκών.
Το Διαβητολογικό Κέντρο του Metropolitan Hospital προσφέρει ολοκληρωμένη και πολυπαραγοντική φροντίδα σε κάθε ασθενή με διαβήτη, αξιοποιώντας την αιχμή της τεχνολογίας και την πολυετή εμπειρία του εξειδικευμένου προσωπικού του. Με έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη στενή παρακολούθηση των καρδιομεταβολικών παραγόντων, το Κέντρο εξασφαλίζει εξατομικευμένη αντιμετώπιση σε συνεργασία με όλες τις συναφείς ειδικότητες, με στόχο την ασφάλεια και την υψηλή ποιότητα ζωής του ασθενούς.
Για περισσότερα σχετικά άρθρα:
